źródła prawa

Sposób nabycia własności przez nieprzerwane posiadanie w określonym czasie, przy zachowaniu określonych prawem warunków; przez nadanie własności kwirytarnej np. na res mancipi objętych bez zachowania formalności, a także nabywcy w dobrej wierze od nie będącego właścicielem.

Pierwotnie cywilna forma zasiedzenia usucapio, później przekształciła się w praescriptio longi temporis, Justynian złączył je w zasiedzenie.

Usucapio mogło nastąpić tylko przez obywateli rzymskich i to na rzeczach mogących być własnością kwirytarną, z wyłączeniem rzeczy skradzionych i odebranych przemocą (res furtivae, res vi possessae).

Praescriptio longi temporis – prawo cesarskie, odnośnie gruntów prowincjonalnych (nie mogących być własnością kwirytarną); początkowo był środkiem obrony procesowej, w przypadku posiadania nabytego w słuszny sposób i wykonywanego bona fidei przez 10 lat gdy zamieszkiwał w tej samej prowincji co powód lub 20 lat gdy tak nie było. Z czasem taki posiadacz otrzymał actio utilis dla przywrócenia odebranego posiadania. Ukształtowało to z ekscepcji formę zasiedzenia gruntów prowincjonalnych.

Praescriptio longissimi temporis – niezakłócone posiadanie przez 30 (czasami 40) lat w bona fidei mimo braku iusta causa.