źródła prawa

a) Koncern- związek prawnie samodzielnych przedsiębiorstw pod jednym kierownictwem, decydującym o kierunku działalności gospodarczej. Wyróżnia się

 koncerny podporządkowujące- kierownictwo nad koncernem sprawuje przedsiębiorstwo, które uzyskało kontrolę nad pozostałymi przedsiębiorstwami zgrupowanymi w koncernie

 koncerny równorzędne- kierownictwo sprawuje wspólny dla całego koncernu organ powoływany w drodze porozumienia między przedsiębiorstwami zgrupowanymi w koncernie

b) Trust- podobny do koncernu, w prawie anglosaskim uważany za jego synonim. Niekiedy przyjmuje się nawet, że jest to najwyżej rozwinięta forma koncernu, w której dochodzi do takiej koncentracji gospodarczej, iż zgrupowane w nim przedsiębiorstwa tracą swoja prawna i gospodarczą niezależność i samodzielność we wszystkich lub określonych dziedzinach zbytu lub produkcji.

c) Kartel- porozumienie gospodarcze prawnie samodzielnych przedsiębiorstw, które ma na celu uzgodnienie działania na rynku np. co do minimalnej ceny sprzedaży (kartel cenowy), czy limitu produkcji (kartel kontyngentowy).

Szczególnym rodzajem kartelu jest syndykat, który polega na tym, że wchodzące w jego skład przedsiębiorstwa tworzą w drodze porozumienia wspólne biuro zakupu lub sprzedaży.

Kartel i syndykat ma na celu faktyczne ograniczenie konkurencji dlatego stał się przedmiotem regulacji prawnej w związku ze zwalczaniem praktyk monopolistycznych.

Kartel może być

- spółka prawa cywilnego

- spółka prawa handlowego

- stanowi inna formę gospodarczego współdziałania w określony sposób (np. związek, zrzeszenie, zjednoczenie)

d) Konsorcjum- porozumienie dwóch lub więcej samodzielnych przedsiębiorców, na mocy którego zobowiązują się oni do wspólnego wykonania określonego (kosztownego lub ryzykownego) przedsięwzięcia gospodarczego na rzecz określonej osoby (inwestora). Członkowie konsorcjum dzielą się zadaniami i każdy z nich wykonuje je we własnym imieniu i na własny rachunek. Wynagrodzenie dzieli się wg zasad określonych w umowie o powołaniu konsorcjum.

Może ono mieć formę spółki cywilnej, spółki handlowej, a także umowy nienazwanej.

c) Joint venture- ukształtowane w prawie anglosaskim, oznacza wspólne przedsięwzięcia i wspólne ryzyko. Często jest utożsamiane z konsorcjum jednak przez to pojęcie rozumie się realizację określonych wspólnych przedsięwzięć z udziałem podmiotów zagranicznych.

d) Inne formy koncentracji gospodarczej.

- pul (poll)- porozumienie niezależnych przedsiębiorstw w sprawie wspólnego gromadzenia i podziału zysku wg określonych zasad. Jest to szczególna odmiana kartelu.

- konglomerat- luźny związek kapitałowy różnorodnych przedsiębiorstw lub ich grup zorganizowanych z reguły w formie koncernu. Pozwala ona na specjalizację poszczególnych podmiotów w ramach konglomeratu oraz na minimalizowanie zmian koniunktury w poszczególnych dziedzinach gospodarki objętych konglomeratem i większą szansę przetrwania kryzysu w tych dziedzinach.

- holding- polega na centralizacji alokacji kapitału i zysków przez sprawowanie kontroli nad prawnie samodzielnymi podmiotami, którymi są z reguły spółki kapitałowe. Prowadzi to do powstania grupy spółek, z których minimum jedna jest tzw. spółką dominującą (spółka holdingowa, spółka matka), a inne są spółkami zależnymi (spółki córki, spółki filialne). Spółka dominująca posiada w spółkach zależnych albo kontrolny pakiet akcji albo możliwość powołania więcej niż połowy członków zarządu albo w inny sposób wpływa na działalność i funkcjonowanie spółki zależnej. Wyróżnia się: holding finansowy, operacyjny holding zarządzający i strategiczny holding zarządzający.