źródła prawa

Forma – zapytanie wierzyciela i odpowiedź dłużnika w przepisanych słowach. Najczęściej o spondeo – przyrzeczenie, później inne słowa: promittis, dabis, facies – mogące być wypowiadane przez nie będących obywatelami rzymskimi, co rozszerzyło stypulację.

W prawie poklasycznym osłabiono formalizm stypulacji, prawo justyniańskie wprowadzając cautio – pisemne zaświadczenie zawarcia stypulacji jeszcze to rozszerzyło. W prawie klasycznym stypulacyjnie można było nadać moc prawną i zaskarżalność każdemu zobowiązaniu – uniwersalne znaczenie stypulacji. Dodatkowo służyła do: zawarcia zobowiązania solidarnego, czynnego i biernego; ustanowienia poręczenia; adstipulatio, solutionis causa adiectio; nowacji; stypulacji karnej. Początkowo stypulacja mogła się odnosić do oznaczonej sumy (pecunia certa), potem do określonej rzeczy, w prawie klasycznym także działanie i zaniechanie.

Ochrona stypulacji  następującymi skargami (stricti iuris):

• condictio certae pecuniae – jeżeli chodziło o sumę pieniędzy,
• condictio certa rei – zwana w pr. poklasycznym triticaria – pszeniczna.
• actio ex stipulatu – jeżeli chodziło o facere lub non facere.

W prawie klasycznym złagodzono charakter stricti iuris przez dołączenie clausula doli, w przypadku dolus dłużnika sędzia mógł zmienić sentencję wyroku zgodnie z zasadami słuszności. Jako kontrakt abstrakcyjny nie zależała od causa z jakiej została zawarta. Gdy dłużnik (przyszły) zobowiązał się do oddania pieniędzy, których jednak nie dostał i tak musiał je zwrócić. W takim przypadku (stypulacja pozostawała ważna jako sine causa) jednak pretor udzielał exceptio doli gdy wierzyciel skarżył o zapłatę.