źródła prawa

Rodzaje powstania niewoli:

• wzięcie do niewoli nieprzyjaciela podczas wojny, cudzoziemców nawet bez wojny o ile Rzym nie utrzymywał z państwem żadnych stosunków umownych,
• urodzenie z matki niewolnicy (decydował tu status matki), za pryncypatu stwierdzono, że dziecko było wolne o ile matka w dowolnym okresie ciąży była wolna – wykładnia norm w duch korzystnym do nabycia wolności favor libertatis,
• wg prawa Kwirytów obywatela rzymskiego można było sprzedać za granicę trans Tiberim w razie niezgłoszenia się do spisu cenzorskiego, czy dezercji z wojska; w przypadku egzekucji osobistej (po manus iniectio), czy złodzieja przyłapanego na gorącym uczynku.
• tracił wolność obywatel, który w zmowie z innym dał się sprzedać, by później reklamować swą wolność,
• tracili wolność skazani na śmierć, czy pracę w kopalniach (stawali się servi poenae –niewolnikami przez karę),
• 52 r.n.e. senatus consulta Claudianum - kobieta pozostająca, mimo zakazu właściciela, w pożyciu z niewolnikiem, stawała się niewolnicą tego właściciela – zasadę tę zniósł Justynian.