źródła prawa

Zamieszczenie katalogu praw obywatelskich w konstytucji, lub osobnym dokumencie, stanowiącym do niej załącznik, było cechą charakterystyczną konstytucjonalizmu. Koncepcja praw naturalnych człowieka stała się w II poł. XIX w. jednym z głównych haseł walki o zmianę ustroju, a jej wyrazem była francuska DPCIO z 1789, pierwsze amerykańskie konstytucje stanowe, i pierwsze 10 poprawek do konstytucji USA.

Katalog praw obywatelskich był początkowo dość skromny, ograniczał się do równości, wolności osobistej, sumienia i wyznania, oraz wolności gospodarczej, z czasem zaczął się rozszerzać, obejmując coraz więcej praw o charakterze politycznym (wolność prasy, zgromadzeń), socjalnym, kulturalnym i gospodarczym. Współcześnie prawa człowieka i obywatela wyraża najpełniej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948.