źródła prawa

Nabycie obywatelstwa rzymskiego następował poprzez:

• urodzenie w rodzinie rzymskiej w której ojciec przynajmniej w chwili poczęcia miał obywatelstwo rzymskie, dziecko pozamałżeńskie uzyskiwało obywatelstwo jeśli matka podczas porodu posiadała ten status;
• przez przesiedlenie się do Rzymu ius migrandi, na podstawie odpowiednich traktatów międzynarodowych,
• nadanie przez władze commitia lub concilia, wodza za męstwo, w okresie cesarstwa tylko przez cesarza,
• poprzez prawidłowe cywilne wyzwolenie
• Latini i peregryni (z wyjątkiem peregrini dediticii) mieli liczne szanse na uzyskanie obywatelstwa rzymskiego

Akty regulujące posiadanie obywatelstwa rzymskiego:

• lex Iulia 90r.p.n.e. i Plautia Papiria 89r.p.n.e. – nadano obywatelstwo mieszkańcom Italii (wynik wojny ze sprzymierzeńcami s. 97)
• constitutio Antoniniana 212r.n.e. edykt cesarza Karakalli – nadał obywatelstwo wszystkim mieszkańcom imperium poza peregrini dediticii.