źródła prawa

Kupno-sprzedaż emptio venditio – w drodze mancypacji lub tradycji. Pierwotnie – z ręki do ręki nie rodził zobowiązania; gdy handel się ożywił – kredytowe formy sprzedaży wymogły powstanie zobowiązań początkowo nieformalnych – oparte na zaufaniu fides (np. sprzedaż przyszłych zbiorów).

Mogły być wzmocnione stypulacją lub literalnie. Spory rozstrzygano prawdopodobnie polubownie, jednak szczególnie w handlu zagranicznym to nie wystarczało. Ok. 100 r.p.n.e. pretor nadał zaskarżalność kontraktom w stosunkach z peregrynami – actiones bona fidei – kupno sprzedaż stało się kontraktem konsensualnym

.

Treść: sprzedawca (venditor) zobowiązał się zapewnić trwałe i spokojne posiadanie rzeczy kupującemu (emptor), który z kolei zobowiązał się do zapłacenia ceny (pretium). Kontrakt ten był kontraktem synallagmatycznym – obie strony były jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem (sprzedawca miał actio venditi, kupujący actio empti. Consensus nie wymagał dodatkowych form, towar i cenę regulowały dodatkowe przepisy.