źródła prawa

Proklamowana przez Napoleona, i zatwierdzona w drodze plebiscytu przez ogół obywateli, podobnie jak późniejsze zmiany konstytucji (pozwoliło to zachować formalnie zasadę suwerenności narodu)

Skomplikowany ustrój władz państwowych; zapewniła zdecydowaną przewagę władzy wykonawczej (niemal całkowicie skupionej w rękach 1. konsula 1-> cesarza) nad ustawodawczą (rozproszoną, pozbawioną uprawnień kontrolnych), a ogół obywateli w praktyce odsunięty był od realnego wpływu na skład organów przedstawicielskich. W efekcie nie spełniała założeń zasady podziału władzy, koncentrując ją w całości w ręku cesarza (bonapartyzm: faktyczne wprowadzenie rządów jednoosobowych, przy zachowaniu pozorów ustroju republikańskiego).

Władza ustawodawcza: rozdzielona pomiędzy 4 organy:

• Rada Stanu, powoływana przez 1. konsula, opracowywała projekty ustawodawcze (inicjatywę ustawodawczą miał wyłącznie konsul!)

• Trybunat, 100 osób (od 1802 – 50 osób, w 1807 go rozwiązano), prowadził dyskusję nad projektem i w razie aprobaty przedstawiał go ->

• Ciału Ustawodawczemu, które głosowało nad projektem, nie mając prawa podejmowania nad nim dyskusji.

• Senat Zachowawczy, 80 dożywotnich członków powoływanych przez 1. konsula (później miał możliwość uzupełniania składu własną uchwałą – prawo kooptacji), badał zgodność uchwalonej ustawy z konstytucją; miał prawo zmieniania konstytucji w drodze senatus-consulta (w tym właśnie trybie w 1802 r. wprowadzono instytucję dożywotniego konsula, a w 1804 Napoleona ogłoszono Cesarzem Francuzów)

Władza wykonawcza: trzech konsulów, z których głos rozstrzygający przypadał pierwszemu konsulowi, pozostali mieli jedynie głos doradczy. Konsulów na 10 lat wybierał Senat, byli oni nieusuwalni. Uprawnienia 1. konsula:

• Mianował i odwoływał członków Rady Stanu, ministrów, ambasadorów, członków władz lokalnych, sędziów (ale ci byli nieusuwalni).

• Mógł (razem z pozostałymi konsulami) wydawać zarządzenia potrzebne do wykonywania ustaw

• Miał wyłączną inicjatywę ustawodawczą

• Odpowiadali przed nim (wyłącznie prawnie) ministrowie – stawiał ich w stan oskarżenia, sądził Najwyższy Trybunał

• Dokonywał nominacji wyższych urzędników z list okręgowych i departamentalnych

Iluzoryczna powszechność głosowania: system list zaufania: formalnie prawo głosu przysługiwało wszystkim obywatelom >21. Jednak system wyborczy skonstruowany był w ten sposób, że decydujące wybory i nominacje znalazły się poza kontrolą wyborców: z 1/10 obywateli uprawnionych w okręgu do głosowania powstawała lista okręgowa, spośród tej listy wybierano kolejną 1/10, która tworzyła listę departamentalną, zaś z 1/10 tej listy powstawała lista narodowa (z niej Senat wybierał członków zgromadzeń ustawodawczych oraz konsulów i sędziów sądu kasacyjnego).