źródła prawa

Theresiana 1768, Maria Teresa

Feudalny porządek prawny

Przepisy prawa karnego materialnego i procesowego

Publicznoprawny charakter przestępstwa; podział przestępstw na publiczne, prywatne, mieszane; ze względu na rodzaj kary bardzo ciężkie, ciężkie i lekkie

Dopuszczała stosowanie analogii, wymierzanie kar arbitralnych, uwzględniała różnice stanowe w wymiarze kary

Odstraszający charakter kary (kwalifikowane śmierci).

Leopoldiana 1786, Wielkie Księstwo Toskańskie, Leopold II

Efekt reform ustrojowo-prawnych Leopolda II

Realizacja podstawowych postulatów doktryny humanitarnej.

Zniesienie kary śmierci, podstawową karą – pozbawienie wolności

Josephina, 1787, Józef II

Wyłącznie prawo karne materialne; dwie części: I – o przestępstwach i karach kryminalnych, II – o przestępstwach i karach politycznych.

Rozróżnienie przestępstw politycznych od kryminalnych, jasny i prosty język

! jako pierwszy podjął próbę stworzenia formalnej definicji przestępstwa (przestępstwem jest tylko taki czyn, który kodeks uznaje za przestępstwo), sankcjonując ustawowo zasadę legalizmu

! znosił arbitralność sądów w dziedzinie systemu kar; brak zróżnicowania odpowiedzialności karnej ze względu na stan społeczny

! podkreślenie subiektywnego i indywidualnego charakteru odpowiedzialności karnej

! zrównanie usiłowania z dokonaniem przestępstwa

Rys wsteczny: pominięcie instytucji przedawnienia przestępstwa i kary

Katalog przestępstw: ujęcie zbrodni obrazy majestatu w kategoriach zamachu przeciwko państwu jako całości, a nie tylko przeciw osobie panującego; zniesienie karalności czarów, wprowadzenie karalności pojedynków; przestępstwa przeciw religii zaliczone do politycznych; utrzymana karalność samobójstwa.

System kar: funkcją kary nie wyeliminowanie przestępcy ze społeczeństwa, ale danie możliwości naprawienia wyrządzonej szkody przez użyteczną społecznie pracę, dającą szansę jego poprawy: zniesienie kary śmierci w postępowaniu zwyczajnym; obok utylitarnego spojrzenia na cel kary pojawiał się pogląd o potrzebie odstraszającego działania represji karnej

Ustawa karna dla Galicji Zachodniej, 1796, Franciszek II

Franciscana 1803, Franciszek II

Podział na 2 księgi: I – dotycząca zbrodni (karane przez władze sądowe), II – dotycząca ciężkich przestępstw policyjnych (karane przez władze administracyjne); każda dzieliła się na cz. ogólną i szczególną, a ponadto zawierała przepisy proceduralne.

Nawiązywała z reguły do rozwiązań Josephiny, różnice:

- przywrócenie instytucji przedawnienia

- rozszerzenie kategorii przestępstw przeciw władzy państwowej, przestępstwa przeciw religii znów zaliczone zostały do zbrodni, rozbudowanie przepisów o przestępstwach przeciw mieniu

- wprowadzenie kary śmierci za najcięższe przestępstwa; zniesienie kary konfiskaty majątku, złagodzenie kary więzienia; możliwość przedterminowego zwolnienia.

Elastyczny i abstrakcyjny charakter sformułowań pozwalał na dostosowywanie kodeksu do różnych zmian w dziedzinie polityki kryminalnej, dzięki temu jego trzon utrzymał się do czasów najnowszych.

Reforma z 1852. – nowy kodeks karny

Usunięcie przepisów dotyczących procedury karnej

Trójpodział przestępstw na zbrodnie, występki i wykroczenia.

Nowa stylizacja przepisów dotyczących zdrady głównej i obrazy majestatu, złagodzenie kary więzienia

Obowiązywał do 1974 r.