źródła prawa

Podstawową cechą procesu wczesnośredniwiecznego była jego skargowość (postępowanie mogło toczyć się tylko, jeżeli ktoś wystąpił ze skargą, która wnoszona była przed sędziego wraz z wezwaniem przeciwnika do stawienia się w sądzie (pozwem). Pozew miał początkowo charakter prywatny, z czasem został zastąpiony pozwem sądowym. Strona początkowo zobowiązana była występować w procesie osobiście, choć istniały kategorie osób pozbawionych zdolności procesowej

Jawność i ustność: postępowanie sądowe rozpoczynało się z chwilą stawienia się obu stron procesowych przed sądem.

Ścisły formalizm: konieczność przestrzegania określonych rytuałów, gestów, formuł (-> instytucja pomocników, rzeczników procesowych -> zastępcy procesowi)

Oparcie na zasadzie kontradyktoryjności (sporności, czyli wolnej rozprawy stron – sąd był jedynie biernym obserwatorem sporu między dwiema stronami, jego zadaniem było orzec, która ze stron przedstawiła więcej argumentów, czyli orzec po czyjej stronie stoi prawo, bez dociekania prawdy materialnej) – bierna pozycja sędziego.

Sąd wydawał wyrok merytoryczny, albo najpierw warunkowy/dowodowy, w którym orzekał która ze stron ma „bliższość w dowodzie”.