źródła prawa funkcje prawa
Kilka zastawów na jednej rzeczy.
Zastaw ręczny – jako że od razu następowało przeniesienie posiadania mógł być ustanowiony względem jednego właściciela. Zastaw umowny – hypotheca, umożliwiał wielokrotne zastawienie jednej rzeczy (nie było systemu „rejestrowania” zastawów). Treść i realizacja prawa zastawu.
Zastawnik miał prawo uzyskania posiadania rzeczy (za pomocą interdictum Salvianum, actio Serviana/hypothecaria). Pignus i hypotheca.
Pignus – zastaw ręczy, powstawał na podstawie kontraktu realnego, posiadanie rzeczy od razu przechodziło na wierzyciela. Prawo zastawu.
Ograniczone prawo rzeczowe przysługujące wierzycielowi dla zabezpieczenia jego wierzytelności. W razie jej niewykonania, wierzyciel miał prawo do nabycia posiadania rzeczy i jej sprzedaży. Jest to prawo akcesoryjne. Zasady ogólne służebności.
Zasady odnoszące się do służebności: Usus i ususfructus.
Ususfructus – użytkowanie, dawało uprawnionej osobie dożywotnie prawo używania uti i pobieranie owoców frui z cudzej rzeczy bez naruszenia jej substancji (salva rei substantia). Cautio usufructuaria stypulacyjna gwarancja dla właściciela. Służebności gruntowe.
Jeden grunt tzw. służebny, służył drugiemu (władającemu – panującemu), nie miała znaczenia ew. zmiana właścicieli gruntów. Grunty te powinny ze sobą sąsiadować, korzyść przypadająca gruntowi władającemu powinna być trwała – servitutis causa perpetua esse debet – cel ustanowienia służebności musi mieć charakter stały. |
Klauzule dodawane do zastawu. Antychreza.
Możliwe były do pocz. IV wieku klauzule przepadku – lex commisoria. Nadwyżka pozostająca po sprzedaniu rzeczy i zaspokojeniu wierzycieli powinna powrócić do „dłużnika” Przedmiot zastawu.
Pierwotnie mogły nimi być rzeczy materialne, indywidualnie oznaczone, ruchome lub nieruchome, istniejące już w chwili umowy o zastaw. Zastaw jako prawo akcesoryjne.
Zastaw jako prawo akcesoryjne – zależny był od istnienia i losów prawnych wierzytelności głównej Nabycie, zgaśnięcie i ochrona służebności.
W prawie najdawniejszym i klasycznym były to in iure cessio – służebności gruntowe i użytkowanie; mancypacja – w gruntach wiejskich będących res mancipi. Przy mancypacji właściciel mógł zastrzec sobie na nim służebność przez deductio servitutis (można też było stosować to przy in iure cessio). Służebności osobiste.
Prawa na rzeczach cudzych przysługujące tylko określonej osobie, były niezbywalne i niedziedziczne – kończyły się ze śmiercią tej osoby (charakter alimentacyjny). Służebności.
Służebności – uprawnienie do korzystania z cudzej rzeczy w ograniczonym zakresie, jej właściciel musiał znosić (pati) ingerencję osoby uprawnionej do służebności lub powstrzymać się od pewnych działań non facere (wstrzymanie się od budowy na własnym gruncie budynku przekraczającego pewną wysokość lub znosić ciągłe przechodzenie przez niego innej osoby). |