źródła prawa funkcje prawa
Darowizna na wypadek śmierci.
Mortis causa capio – przysporzenia majątkowe z mocy ostatniej woli nie będące spadkiem, ani zapisem. Lex Falcidia i tzw. kwarta falcydyjska.
Dla zapobieżenia odrzucania spadków nadmiernie obciążonych legatami, co w efekcie powodowało nieważność całego testamentu i samych legatów – ustawa Falcydyjska lex Falcidia (40 r.p.n.e.) Legaty i fideikomisy.
Legat – starorzymski zapis prawa cywilnego (sformalizowany), zawierający polecenie wydania przez spadkobiercę ze spadku określonej korzyści majątkowej legatariuszowi, Zaliczenie na dział spadkowy.
Wyrównanie sytuacji majątkowej między spadkobiercami wśród których jeden otrzymał jakieś przysporzenie od spadkodawcy kosztem przyszłego spadku. Współdziedziczenie i jego następstwa.
Kilku spadkobierców dziedziczyło (bez) i testamentowo wedle głów względnie w częściach wyznaczonych przez testatora. Długi i wierzytelności dzieliły się odnośnie do ich udziałów, wierzytelności i długi niepodzielne powodowały solidarność czynną i bierną spadkobierców. Odpowiedzialność za długi spadkowe.
Spadkobierca odpowiadał za długi spadkowe całym połączonym majątkiem, co rodziło pewne niedogodności dla samego spadkobiercy i wierzycieli (gdy np. spadkobierca był nadmiernie zadłużony). Transmisja powołania.
Objęcie spadku przez spadkobierców extranei (spoza domu spadkodawcy) powołanych wymagało ich oświadczenia woli przyjęcia spadku. Śmierć takiej osoby powodowała powołanie do spadku kolejnych spadkobierców spadkodawcy, a nie powołanego. Zmiana nastąpiła przez ustawodawstwo pretorskie – utworzoną transmisja powołania. |
Fideikomis uniwersalny.
Fideicommissum hereditatis – fideikomis uniwersalny ustanowiony na całym majątku, spadkodawca zwracał się do spadkobiercy, by np. po spełnieniu określonego warunku lub terminu, wydał cały spadek oznaczonej osobie fideikomisariuszowi uniwersalnemu. Legat windykacyjny i damnacyjny.
Z uwagi na różnice w formie wymienić można 4 rodzaje legatów powodujące inne sytuacje prawne legatariuszy Pojęcie i rodzaje zapisów.
Przyrost (akrescencja) w prawie spadkowym.
Opróżniona część spadku (aktywa i pasywa) przez współspadkobiercę, który nie chciał lub nie mógł jej objąć, przypadała pozostałym proporcjonalnie do ich udziałów spadkowych z mocy samego prawa ipso iure. Dobrodziejstwo inwentarza (beneficium inventarii).
W prawie justyniańskim wprowadzono beneficium inventarii – dobrodziejstwo inwentarza, dziedzic w ciągu 30 dni po dowiedzeniu się o powołaniu do spadku Skutki nabycia spadku.
Nabycie spadku przez jego przyjęcie powodowało objęcie ogółu praw i obowiązków majątkowych zmarłego (uniwersalna sukcesja spadkowa), w razie współdziedziczenia prawa przechodziły na kilku spadkobierców. Spadek leżący.
Spadek leżący hereditas iacens – spadek nie objęty choćby byli powołani spadkobiercy. Był traktowany jak bezpański, a rzeczy wchodzące w jego skład jak i on cały mógł zostać zawłaszczony, przez roczne posiadanie - usucapio pro herede |